تئودولیت چیست و چگونه کار می کند؟
دوربین تئودولیت (نامهای دیگر: دوربین مهندسی، دوربین زاویه سنج ) یک ابزار دقیق برای اندازهگیری زاویههای افقی و عمودی است. کاربرد اصلی آن در نقشه برداری است و برای اهداف تخصصی مانند هواشناسی و پرتاب موشک نیز سازگار شدهاست.
تئودولیت جدید شامل تلسکوپ متحرک نصب شده در دو محور عمود برهم: محور افقی و محور قائم یا زنیت است. و زوایای قائم را از طریق زاویه بین محور قائم و امتداد نشانه روی اندازهگیری میکند که معمولاً حدود ۹۰ و ۲۷۰ درجه است. زمانی که تئودولیت به یک هدف نشانه روی میکند زاویه هر یک از این محورها با دقت زیادی در حد یک هزارم رادیان یا ثانیه (۱/۳۶۰ درجه) اندازهگیری میشود.
آیا تئودولیت می تواند فاصله ها را اندازه گیری کند؟
با استفاده از روش های محاسباتی استادی متری با دقت پایین.
روش استادیمتری
بر این اساس است که در مثلثهای متشابه، طول هر ضلع در مثلث با طول ضلع مشابه در مثلث دیگر متناسب است. پس در مثلث قائمالزاویه که اندازهٔ یکی دیگر از زاویهها را هم داشته باشیم و ثابت بگیریم، نسبت طول ضلع مجاور به طول ضلع مقابل مقداری ثابت است (ر.ک. تانژانت). با داشتن یک رتیکل که فاصلهٔ زاویهای معلومی را مشخص کند، میتوانیم اندازهٔ شیء را با داشتن فاصله تا آن یا فاصله تا شیء را با داشتن اندازهٔ آن، به دست آوریم.
رادیان زاویهٔ مرکزی مقابل با کمانی است که طول آن با شعاع برابر است، پس میلیرادیان (mrad یا mil) زاویهٔ مرکزی مقابل با کمانی است که طول آن ۱/۱۰۰۰ شعاع باشد. شیئی به طول ۵ متر در فاصلهٔ ۵۰۰۰ متری، ۱ میلیرادیان را پوشش میدهد، یا مثلاً در ۱۰۰۰ متری، ۵ میلیرادیان را. رادیان یک نسبت را مشخص میکند پس مستقل از واحد است، مثلاً شیئی به طول پنج وجب در فاصلهٔ ۶۰۰۰ وجبی نیز ۱ میلیرادیان را پوشش میدهد.
چگونه از تئودولیت برای اندازه گیری ارتفاع استفاده می شود؟
روش اندازه گیری ارتفاع یک جسم با استفاده از زاویه عمودی.
دستگاه را در ایستگاه P راه اندازی کنید. تمام تنظیمات موقت را انجام دهید. …
بالای جسم (A) را ببینید و زاویه عمودی α1 را بخوانید. پایین جسم B را ببینید و زاویه عمودی α2 را بخوانید. …

چگونه زاویه را در تئودولیت پیدا می کنید؟
از طریق چشمی کوچک نگاه کنید، و با استفاده از دستگیره تنظیم دقیق، یک خط افقی دقیق با جسم خود ایجاد کنید. درجه های مرجع شما در مقیاس درجه افقی، دقیقه ها و ثانیه ها در مقیاس تنظیم دقیق (مثلاً 30 درجه 10’30 اینچ) اندازه گیری می شوند.
توتال استیشن
دوربین ترازیاب


